نافی قطعه‌ای رزوه‌دار برای اتصال دو بخش دارای رزوه مادگی است. این اتصال ممکن است در لوله‌کشی، شیرآلات یا تجهیزات تأسیساتی به کار برود. برای انتخاب درست، فقط دانستن سایز اسمی کافی نیست؛ نوع و جهت رزوه، طول قطعه، جنس و شرایط کاری هم باید با دو اتصال و سیال موردنظر سازگار باشد.
در بازار، نافی را گاهی «نپل» یا «رابط نر» هم می‌نامند. نام‌گذاری فروشندگان همیشه یکسان نیست؛ بنابراین پیش از سفارش، نقشه، ابعاد یا نمونه قطعه را با فروشنده تطبیق دهید. برای آشنایی با یک اتصال رزوه‌ای دیگر، راهنمای بوشن چیست؟ را هم ببینید.
نافی چگونه در اتصال به کار می‌رود؟
نافی معمولاً در دو انتها رزوه خارجی دارد و میان دو قطعه با رزوه داخلی قرار می‌گیرد؛ برای نمونه، می‌تواند دو اتصال مادگی را به هم وصل کند یا فاصله میان آن‌ها را تغییر دهد. شکل و کاربرد دقیق نافی به طراحی محصول بستگی دارد. پیش از نصب، بررسی کنید دو طرف اتصال از نظر سایز، نوع رزوه و آب‌بندی با نافی سازگار باشند.
انواع رایج نافی
- نافی هم‌سایز: دو سر آن سایز اسمی یکسان دارند و برای اتصال دو رزوه مادگی هم‌اندازه به کار می‌رود.
- نافی تبدیلی: دو سر آن سایز متفاوت دارند؛ در بازار ممکن است با نام‌های مختلف عرضه شود. اندازه هر دو سر را جداگانه کنترل کنید.
- نافی شش گوش: بخش میانی آن برای گرفتن آچار شکل شش‌ضلعی دارد و نصب را آسان‌تر می‌کند.
- نافی کوتاه یا بلند: طول بدنه بر اساس فاصله موردنیاز انتخاب می‌شود. طول بیشتر به‌تنهایی به معنی تحمل فشار بالاتر نیست.
- نافی با طراحی ویژه: بعضی مدل‌ها برای شیر یا تجهیز مشخص ساخته می‌شوند و ممکن است سطح آب‌بندی یا ابعاد اختصاصی داشته باشند.
این نام‌ها ممکن است در کاتالوگ‌ها و بازار متفاوت استفاده شوند. عکس یا نقشه قطعه و اندازه‌گیری هر دو سر، از اتکا به اسم عمومی محصول مطمئن‌تر است.
تفاوت نافی با بوشن و تبدیل چیست؟
تفاوت اصلی در شکل اتصال و نوع رزوه است:
- نافی: معمولاً دو سر رزوه خارجی دارد.
- بوشن: معمولاً دو سر رزوه داخلی دارد و دو قطعه دارای رزوه خارجی را به هم وصل می‌کند.
- تبدیل: عنوانی عمومی برای قطعه‌ای است که امکان اتصال دو سایز یا نوع اتصال متفاوت را فراهم می‌کند؛ تبدیل می‌تواند شکل‌ها و رزوه‌های مختلفی داشته باشد.
در برخی فروشگاه‌ها نام‌ها به‌جای هم استفاده می‌شوند. شکل رزوه‌ها و نقشه قطعه را بررسی کنید تا قطعه اشتباه تهیه نشود. برای شناخت دسته‌های دیگر، مقالهٔ اتصالات برنجی چیست؟ را بخوانید.
نافی برنجی چیست و چه زمانی انتخاب می‌شود؟
نافی برنجی از آلیاژ پایه مس ساخته می‌شود و در برخی اتصالات آب و شیرآلات کاربرد دارد. مناسب‌بودن آن به ترکیب آلیاژ، کیفیت ساخت، نوع سیال، دما و فشار کاری و الزامات محل استفاده بستگی دارد. برای تماس با آب آشامیدنی یا کاربردهای حساس، مشخصات فنی و تأییدیه‌های محصول را از تولید کننده یا فروشنده بخواهید؛ صرف عنوان «برنجی» برای تأیید سازگاری کافی نیست.
در جلگه صفحه‌های محصول نافی در اندازه‌های مختلف وجود دارد؛ برای نمونه، نافی ۱۶ و نافی ۱۲. پیش از خرید، اندازه و مشخصات محصول را با اتصال موردنیاز تطبیق دهید.
برای انتخاب نافی چه مشخصاتی را بررسی کنیم؟
- سایز هر سر: سایز اسمی را در هر دو طرف جداگانه بررسی کنید؛ در مدل تبدیلی، دو سر یک اندازه نیستند.
- نوع رزوه: رزوه‌ها ممکن است از نظر استاندارد، گام، قطر و شکل آب‌بندی تفاوت داشته باشند. هم‌اندازه بودن عدد درج‌شده، سازگاری را تضمین نمی‌کند.
- طول و شکل بدنه: طول باید با فضای نصب و فاصله مورد نیاز سازگار باشد. برای آچارخور بودن، شکل بخش میانی را نیز ببینید.
- جنس قطعه: جنس نافی را با جنس اتصالات مجاور، سیال و شرایط محیطی هماهنگ کنید تا ناسازگاری یا خوردگی زودرس ایجاد نشود.
- فشار و دما: محدوده مجاز باید از مشخصات سازنده گرفته شود. از روی ظاهر یا اندازه نمی‌توان فشار کاری مجاز را تعیین کرد.
- روش آب‌بندی: بعضی اتصال‌ها با نوار یا خمیر آب‌بندی رزوه و بعضی با واشر یا اورینگ آب‌بندی می‌شوند. روش مناسب را بر اساس نوع رزوه و طراحی اتصال انتخاب کنید.
روش نصب و بررسی نشتی
- آب یا سیال را قطع و فشار باقی‌مانده را تخلیه کنید.
- رزوه‌های هر دو قطعه را از نظر آلودگی، له‌شدگی، ترک یا زنگ‌زدگی بررسی کنید.
- جهت رزوه و نوع آب‌بندی را مشخص کنید. ماده آب‌بندی را فقط در محلی به کار ببرید که برای همان اتصال طراحی شده است.
- نافی را ابتدا با دست جا بزنید تا رزوه کج درگیر نشود؛ سپس با ابزار مناسب و بدون وارد کردن نیروی بیش از حد محکم کنید.
- پس از بازکردن آرام جریان، محل اتصال را از نظر نشتی بررسی کنید. در صورت نشتی، فشار بیشتری وارد نکنید؛ اتصال را بازبینی و در صورت نیاز با قطعه سالم یا کمک متخصص جایگزین کنید.
در اتصال‌های رزوه‌ای، سفت‌کردن بیش از حد ممکن است به رزوه یا بدنه آسیب بزند. اگر نوع رزوه، ماده آب‌بندی یا فشار سیستم را نمی‌شناسید، نصب را به تأسیسات‌کار بسپارید.
خطاهای رایج هنگام خرید نافی
- انتخاب قطعه فقط بر اساس نام «نافی» یا عدد سایز؛
- فرض اینکه هر دو سر یک نافی تبدیلی هم‌اندازه‌اند؛
- نادیده گرفتن نوع رزوه و استاندارد اتصال؛
- استفاده از قطعه‌ای با جنس ناسازگار با سیال یا اتصالات مجاور؛
- حدس زدن فشار و دمای مجاز از ظاهر قطعه؛
- سفت‌کردن بیش از حد برای رفع نشتی به‌جای بررسی رزوه و روش آب‌بندی.
جمع‌بندی
نافی یک رابط رزوه‌ای است که معمولاً دو اتصال مادگی را به هم وصل می‌کند. انتخاب درست آن به سایز هر دو سر، نوع رزوه، طول، جنس، روش آب‌بندی و مشخصات کاری سیستم وابسته است. برای جلوگیری از نشتی و آسیب، قطعه را با نقشه یا نمونه تطبیق دهید و محدوده فشار و دمای مجاز را از اطلاعات سازنده بگیرید.
برای بررسی مدل‌های موجود، صفحه‌های نافی ۱۶ و نافی ۱۲ را ببینید. اگر برای تشخیص سایز یا رزوه اطمینان ندارید، پیش از خرید تصویر و اندازه‌های قطعه را آماده کنید و از جلگه راهنمایی بگیرید.
